Levend Schaakspel

Amsterdam, 23 maart 2013 10:30, Obiplein. Zeker 25 kinderen van Basisschool de Waaier in Amsterdam verzamelen zich in de vroege ochtend onder leiding van juffrouw Betty om deel te nemen aan het Levend Schaak. Vandaag werd namelijk Levend Schaak gespeeld. Deze keer werd dat georganiseerd door Mustapha el Jarmouni in samenwerken met basisschool De Waaier. Gezamenlijk liepen alle kinderen naar het Sumatraplantsoen waar om 12u het Levend Schaken zou starten.

Voor diegenen onder ons die geen idee hebben wat Levend Schaak is, volgt nu een korte uitleg. Elk kind verkleed zich als een bepaald stuk (loper, paard, pion e.d.) en gaat vervolgens op bijbehorende positie staan van het levensgrote schaakbord. 2 spelers spelen een pot schaak tegen elkaar waarbij zij de kinderen(stukken dus) naar de desbetreffende velden dirigeren. Als je een stuk van de tegenstander slaat dan verdwijnt diegene uiteraard van het schaakbord. Wie de vijandelijke koning mat weet te zetten heeft gewonnen!

Ondanks de vrieskou, is de opkomst heel goed. Zo goed zelfs dat er kinderen teleurgesteld moeten worden. Het schaakspel kent 2×16=32 stukken. Meer kinderen kunnen er dus niet tegelijk op het schaakbord staan. Uiteraard kan er wel gewisseld worden tussendoor. Nadat alle kinderen present waren, was het tijd voor de voorbereidingen. Stap 1: De kinderen moesten ingedeeld worden bij de Witte of Zwarte stukken en er moest bepaald worden wie welk stuk zou vertegenwoordigen. Ondanks de deskundige leiding van juf Betty en Deborah had dit nog aardig wat voeten in de aarde. Een aantal kinderen vergat bij welke kleur zij waren ingedeeld en weer anderen vergaten welk stuk zij ook alweer waren. Uiteindelijk waren de teams compleet. Daarna kon het echte feest beginnen. Stap 2: de grote verkleedpartij! Onderdeel hiervan was dat eerst iedereen geschminkt werd. Uit praktische overwegingen werd alleen het gezicht geschminkt. Zilver voor de witte stukken en goud voor de zwarte. Nadat iedereen een dikke laag opgesmeerd gekregen had kon het verkleden beginnen. Elke deelnemer kreeg een muts op. Hieraan kon men elkaar herkennen. De paarden en toren kregen mutsen in de vorm van een paard en een toren. De koning en koningin kregen ieder een eigen kroon op het hoofd. De pionnen kregen een mooie muts met een balletje eraan en de lopers kregen een muts in de vorm van een loper( compleet met kenmerkend loper-bek).

Nadat iedereen de goede positie ingenomen had op het levensgrote schaakbord (pionnen op de 2e rij, torens in de hoeken, paard en loper daarnaast, dame op haar eigen kleur in het midden, koning ernaast) kon de strijd beginnen. Zoals altijd begint wit met zetten. De aanvoerder van de witte strijdkrachten was Remy, Elvis was de leider van de Zwarte stukken. Beide aanvoerders stonden op een stoel om van bovenaf de stelling in de gaten te houden. Maar dat viel nog niet mee! Het was niet makkelijk om de verschillende stukken van elkaar te onderscheiden; met name lopers icm pionnen vormde een probleem. Daar kwam nog bij dat het ijskoud was en er dus niet te lang nagedacht kon worden in verband met de gezondheid (lees: bevriezen) van de deelnemende kinderen. Al gauw werden de eerste pionnen geruild. Dit ging gepaard met flink gejuich (van het ene kamp) en gejammer (van het andere kamp). Naarmate er meer stukken werden geruild werd het wat overzichtelijker. Echter, Elvis beging de kapitale blunder door zijn dame op e6 neer te zetten waar deze pardoes geslagen kon worden. Wederom een luid gejuich vanuit het witte kamp. De zwarte stukken krompen ineen bij de zware verlies (en misschien de kou). Aangezien de partij inmiddels toch wel erg lang duurde, en de meeste stukken/kinderen al van het bord waren werd niet veel later besloten tot remise zodat iedereen zich gauw binnen in de tent kon gaan opwarmen en wat te eten/drinken tot zich kon nemen.

Na de pauze was het tijd voor de 2e ronde. Dit keer was Elvis leider van de witte stukken en Remy van de Zwarte. Wederom verliep de partij in het voordeel voor wit. Elvis dirigeerden zijn stukken heel nauwkeurig en won zodoende een kwaliteit. Het hierop volgende eindspel was dus ook wits voordeel. Langzamerhand werden alle stukken geruild en hierdoor werd de witte stelling alsmaar sterker. Al vlug ging wits verre vrijpion, de h-pion richting de overkant. Op veld h8 aangekomen mocht de pion uiteraard promoveren naar een ander stuk. Er werd gekozen voor een dame. En toen ontstond de verwarring; de witte dame was nergens te bekennen! Dus moest de dame eerst gezocht worden voordat zij kon worden ingezet. Dankzij nuttig werk van de dame gingen er weldra nog meer pionnen naar de overkant. Inmiddels waren bijna alle zwarte stukken geslagen; alleen de koning en een eenzaam pionnetje waren nog overgebleven. Alle witte stukken stonden te springen om op het promotieveld weer deel te nemen aan het spel. Er werd gekozen voor een toren. Daarna kon het matzetten beginnen. De zwarte koning werd over het hele bord gejaagd. Heel even dachten de zwarte stukken nog dat het pat was geworden ipv mat, totdat zij het eenzame pionnetje op f5 opmerkten. Van pat was dus uiteraard geen sprake meer. Wit won door de zwarte koning mat te zetten.

Het Levend Schaak was een groot succes. Iedereen was enorm enthousiast. De kinderen van Basisschool De Waaier waren zelfs zo enthousiast dat zij dit binnenkort gaan herhalen bij de open dag van hun school. Was Levend Schaak dan de enige activiteit die op het programma stond? Nee, natuurlijk niet! Nadat het Levend Schaak plaats moest maken voor een voetbal toernooi, kon er in de tent geschaakt worden tegen verschillende leraren van Schaakschool Indische Buurt of konden kinderen tegen elkaar een potje spelen. Ook hier straalde het plezier ervan af. Bij de simultaan ontstond al vlug een grote drang om de schaakmeester te verslaan om daar later over te kunnen opscheppen. Iedereen gooide zijn hele arsenaal aan trucjes in de strijd om te winnen. Een paar kinderen kwamen dichtbij, maar ook die partijen eindigde uiteindelijk in remise. Volgende keer beter jongens en meisjes!

Om half 3 kwam er een plotseling einde aan alle vreugde. Terwijl iedereen nog druk aan het schaken was, kregen de aanwezigen in de schaaktent te horen dat zij moesten stoppen. Aangezien dit op een heel overtuigende/dwingende toon werd gezegd, werd hieraan gehoor gegeven. Pas toen de meeste kinderen al naar huis waren gebracht en Mustapha eens ging informeren, bleek dat er een misverstand was. Helaas kwam door deze miscommunicatie een vroegtijdig einde aan hartstikke gezellige dag! Van de zomer wordt het Levend Schaak vast wel weer herhaald!